Cố đô Ninh Bình được thiên nhiên ưu ái ban tặng những cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, có thể kể đến như Tam Cốc Bích Động, Tràng An Bái Đính, hay cố đô Hoa Lư lịch sử,... Nhưng vẫn còn một yếu tố níu chân du khách đó là nền ẩm thực đa dạng phong phú.
Những món ngon đặc sản Ninh Bình là sự hòa quyện của tinh hoa đất trời. Đến với Ninh Bình, việc thưởng thức những món ngon đặc sản là một điều mà bất cứ du khách nào cũng nên thử qua một lần để nếm được hương vị của vùng đất xinh đẹp này.
Đặc sản đầu tiên phải kể đến đó là cơm cháy, đây là một trong những đặc sản ẩm thực nổi tiếng nhất của Ninh Bình. Được làm 100% từ gạo nguyên chất, cơm cháy Ninh Bình mang hương vị đặc trưng của mảnh đất Cố đô mà không thể lẫn lộn với bất cứ tỉnh thành nào khác. Cơm cháy chính là “ xém” lấy từ đáy nồi cơm do để già lửa, cơm có màu vàng nhạt của gạo chiên, khi ăn có vị giòn tan thơm ngon, có thể ăn kèm với ruốc hoặc dùng nước sốt thập cẩm nóng sốt được làm từ thịt bò, tim cật, thêm ít cà chua, hành tây, nấm hương, cà rốt, vị giòn ngậy của cơm quyện nước sốt đậm đà khó quên, thích hợp cho mọi lứa tuổi. Cơm cháy được bày bán rộng rãi, từ thành phố cho đến các điểm du lịch Bái Đính, Tràng An, Tam Cốc…kể cả dọc đường quốc lộ, du khách sẽ không khó để tìm mua được món đặc sản này.
Được biết đến là món ăn đặc sản đã có từ lâu trở thành thương hiệu của vùng đất Hoa Lư. Dê ở đây được chăn nuôi thả tự nhiên tại các đồi núi đá vôi nên chất lượng luôn đứng hàng đầu. Thịt dê có thể chế biến được rất nhiều món ăn như: nem dê, dê hấp, nhựa mận, dê nướng,.. nhưng ngon và hấp dẫn nhất là món tái dê. Trải qua nhiều công đoạn cẩn thận tỉ mỉ từ khâu xử lý, tẩm ướp gia vị, chế biến mới cho ra được món tái dê thơm ngon. Lấy lá sung, mơ lông, bánh đa nem làm vỏ, bỏ thịt dê tái vào trong, quấn bồ tu, chấm tương gừng. Vị chua chát từ lá, ngọt từ thịt dê, vị đằm khi chấm tương tất cả hòa quyện tạo ra cái thú vị bùi ngọt thanh mát xứng đáng là món ăn đặc sản số một, giàu giá trị dinh dưỡng và cũng là bài thuốc quý dùng để bồi bổ cơ thể rất tốt cho sức khỏe.
Vùng đất Yên Mạc Ninh Bình nổi tiếng với món nem cổ truyền. Trải qua bao năm tháng, biến động của thời gian, nem chua đã trở thành món ăn đặc sản, món văn hóa ẩm thực không thể thiếu trong những ngày tết, lễ, hội hè, đình đám ở Yên Mạc. Nem được làm từ thịt nạc mông lọc bỏ mỡ, bì lợn luộc, thính và một số gia vị như mì chính, muối,… sau đó gói lại bằng lá ổi để tạo vị thơm đặc trưng và lá chuối để tạo vỏ ngoài đẹp mắt. Khi ăn nem có vị chua chua cay cay thường dùng kèm lá sung hoặc ổi chấm nước mắm chanh tỏi ớt. Đây là món ăn dân dã, đậm chất nghĩa tình của người dân Yên Mạc.
Rượu Cần Nho Quan là đặc sản của người Mường, kết tinh hương vị núi rừng. Đây là loại rượu không qua chưng cất lửa. Người ta dùng gạo nếp (gạo xay nứt) nấu thành cơm trộn đều với men đem ủ vào trong ang hoặc vò sành từ 3 tháng trở lên mới được uống. Rượu cần biểu tượng cho tinh thần đoàn kết cộng đồng nên khi dùng, người ta không rót ra chén mà dùng các cần rượu làm từ thân trúc rỗng cùng hút từ chum lớn. Uống để giao lưu tình cảm, chất ngọt thơm nồng của rượu và hơi thở, nhịp tim, ánh mắt, nụ cười của những người uống làm say nhẹ nhàng, lâng lâng, khoan khoái.
Về vùng Kim Sơn, một món ăn đặc sản mà bạn không nên bỏ lỡ trong hành trình du lịch Ninh Bình chính là gỏi cá nhệch. Món ăn này được chế biến công phu để loại bỏ mùi tanh, giữ lại vị ngọt thanh của cá nhệch - loại cá có phần thịt săn chắc và giàu dinh dưỡng.
Điểm nhấn của gỏi cá nhệch nằm ở nước chấm đặc biệt, được gọi là chẻo, pha từ các nguyên liệu quen thuộc như sả, ớt, tiêu. Gỏi cá thường được ăn kèm với rau sống và bánh đa, tạo nên sự hòa quyện đầy hấp dẫn. Đây là món ăn làm say lòng du khách khi khám phá nét ẩm thực tinh tế của vùng cố đô.